Hoofdstuk 4

Uitspraak en verstaan

Tekst 1 – Doemscenario lijkt te donker

Oefening 1 (bij tekst 1): Zinsaccent en prosodie

Doel
Bij de belangrijkste woorden in een zin gaat de stem omhoog. Als je aandachtig luistert, leer je de woorden die het zinsaccent hebben, te herkennen. Je kunt je intonatie verbeteren door deze zinnen te imiteren en daarbij extra aandacht te geven aan de geaccentueerde woorden.

Instructie

Luister naar de tekst tot 2:28 minuten en lees mee. Zet, in de cursieve zinnen of zinsdelen, een 'a' na de woorden met het zinsaccent. Zet een 'x' na de woorden zonder zinsaccent. Indien nodig kun je de opname stilzetten en de zin meerdere keren beluisteren om te horen hoe de woorden precies worden uitgesproken.
Luister nu nog een keer. Pauzeer na ieder cursief deel en zeg de zin tweemaal na. De eerste keer overdrijf je het zinsaccent. De tweede keer probeer je de intonatie van de spreker te imiteren.

Voorbeeld
Doemscenario [ ] lijkt [ ] te [ ] donker [ ] Doemscenario [x] lijkt [x] te [a] donker [x]

Tekst

Zet een 'a' na de woorden met het zinsaccent. Zet een 'x' na de woorden zonder zinsaccent.

Klik op 'Extra letter' als je het antwoord niet weet.

Doemscenario lijkt te donker

Geschreven door Ellen de Visser

Dementie leek lange tijd de wrange prijs voor een lang leven. Maar het inzicht groeit dat menigeen dit noodlot kan ontlopen.

De hoogleraar, de huisvrouw en de handwerksman: als [] ze [] gaan dementeren [], worden [] ze elkaars gelijke []. In het verpleeghuis aan de overkant, waar meneer Van Velzen iedere ochtend vanachter het raam zijn hand opsteekt, lijkt sprake van een loterij. Hij mompelt onbegrijpelijke zinnen en morrelt aan de deur van de gesloten afdeling terwijl zijn vrouw, die dagelijks langskomt, nog kwiek in het leven staat. De oude heer denkt te weten hoe het komt: ‘Het zijn de jaren.’ Maar waarom tellen de jaren dan niet voor zijn even oude echtgenote? Waarom [] is zij [] de ‘golden oldie’ [] en glijdt hij [] weg in een niemandsland [] ?

Heel lang was [] het idee [] dat dementie [] de prijs [] is voor een langer leven []. We worden steeds ouder, vooral dankzij de goede gezondheidszorg, maar dat [] heeft [] een keerzijde []. Nu de babyboomgeneratie op leeftijd komt, dreigt volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO een onbeheersbare ramp: in 2050 zal het aantal demente [] patiënten wereldwijd zijn verdrievoudigd [] tot ver [] boven de 100 [] miljoen, waarvan ten minste een half miljoen in Nederland.

Er wordt gesproken van ‘een tsunami aan dementie’, die de zorg en [] de economie zwaar [] zal belasten. In Nederland moet de naderende overstroming worden gekeerd met een deltaplan, waarvoor de overheid ruim 30 miljoen euro beschikbaar heeft gesteld.

Maar de laatste tijd klinkt steeds meer [] kritiek [] op dat doemscenario. Het dementiedraaiboek gaat ervan uit dat de kans op de ziekte de komende decennia gelijk blijft. Dat [] uitgangspunt [] zou weleens [] onjuist [] kunnen zijn. Internationaal onderzoek wijst uit (9) dat het aantal dementerenden niet blijft doorstijgen maar afvlakt. Het idee is dat sommige ouderen de afgelopen jaren beter voor zichzelf hebben gezorgd en daardoor de dementie langer of zelfs helemaal buiten de deur houden. Dat [] zou het verschil kunnen verklaren [] tussen meneer [] en mevrouw [] Van Velzen.