Zappen naar een volgend opwindingsmoment; een andere visie op tijd

Joke Hermsen

Druk bezig zijn [ennǝfollǝ] [?] agenda hebben is tegenwoordig synoniem met een succesvol bestaan. [asǝropǝn] [?] ochtend nauwelijks mails of telefoontjes binnenkomen, slaat de vertwijfeling reeds toe. Rust en nietsdoen zijn geen inspiratiebronnen meer, maar de angstaanjagende voorboden [vanǝntot] [?] mislukking gedoemd bestaan in de marges van de maatschappij. [dǝhangnaar] [?] activiteit en de snelheid waarmee technologische ontwikkelingen elkaar opvolgen, geven velen de indruk de tijd niet meer bij te kunnen benen. Geen tijd hebben [lijktdanook] [?] een fundamentele ervaring van deze tijd te zijn.

Maar van wie is de tijd? Het lijkt erop [datwǝhaanǝt] [?] begin van de 21ste eeuw de tijd definitief aan iets buiten ons uitbesteed hebben: aan de carrière, het geld, de samenleving en de economische tredmolen van productie en consumptie. Tijd speelt een hoofdrol in ons leven, maar tegelijkertijd ontsnapt de tijd ons, zodra we de essentie ervan willen benoemen. We kunnen weliswaar de werking van een klok beschrijven, maar we kunnen niet goed de vinger leggen op datgene waarnaar de klok verwijst: tijd. Tijd [bǝhoortanook] [?] tot de grootste raadselen uit ons leven, benadrukken niet alleen filosofen, maar ook hedendaagse natuurwetenschappers. [ǝteenǝgǝwatwǝ] [?] tegenwoordig met enige zekerheid kunnen vaststellen, [isdatwǝdǝtijt] [?] ervaren als iets dat steeds sneller lijkt te gaan en waarvan we steeds minder lijken te hebben. Kortom, onze beleving van de tijd [isdǝafgǝloopǝ] [?] honderd jaar op tamelijk ingrijpende wijze veranderd.

Tot aan het vastleggen van het internationale ijkpunt voor tijdmeting in Greenwich in 1884 bepaalden lokale, meestal op astronomische waarnemingen gebaseerde tijdmetingen ons dagritme. [ditwasǝn] [?] tijdsindeling die was gebaseerd op zowel de gewoonten van een gemeenschap als de wisseling van de seizoenen en de daaraan gebonden periodisering van zaaien en oogsten. De nieuwe, internationale kloktijd werd [asǝtwaarǝ] [?] over die lokale tijdsindelingen heen gelegd. De industrialisering van de samenleving en de introductie van fabrieksfluiten en prikklokken versterkten die tendens nog meer. In plaats van in zekere harmonie [mettǝtijttǝleevǝ] [?], werd de mens voortaan geleefd door de klok.

Het is waar dat tegenover arbeidstijd in de loop van de twintigste eeuw de zwaarbevochten vrije tijd [iskoomǝtǝstaan] [?]. Maar opmerkelijk genoeg wordt ook deze arbeidsloze tijd in toenemende mate aan activiteit besteed: verre reizen, survivaltochten of andere doevakanties zijn erg populair. Ook de vrije tijd dient blijkbaar maximaal gevuld te worden. [aserookmaarǝn] [?] moment van verveling dreigt, zappen we snel door naar een volgend opwindingsmoment, alsof lege tijd ons alleen nog angst inboezemt.