Vier soorten toezicht

Een toezichthouder is een door de overheid aangesteld, onafhankelijk en onpartijdig instituut dat toeziet op de naleving van wet- en regelgeving door organisaties. Er zijn op rijksniveau in Nederland verschillende toezichthouders. Bijvoorbeeld de Inspectie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (www.igj.nl) en de Nederlandse Zorgautoriteit (www.nza.nl) Daarnaast hebben ook andere overheidsinstanties, zoals de gemeenten en de provincies, belangrijke toezichthoudende taken. Ook de douane, de Belastingdienst en de politie zijn toezichthouders.

Er zijn vier soorten toezicht: nalevingstoezicht, kwaliteitstoezicht, interbestuurlijk toezicht en markttoezicht.

Nalevingstoezicht
Bij nalevingstoezicht gaat het om toezicht op de naleving van wetten en regels. Denk bijvoorbeeld aan de Inspectie van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, kortweg Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie), die toezicht houdt op de regels voor gezond, veilig en eerlijk werk, zoals vastgelegd in de wetgeving met betrekking tot de arbeidsomstandigheden (arbowetgeving). Lees er op www.inspectieszw.nl meer over.

Kwaliteitstoezicht
Kwaliteitstoezicht heeft betrekking op het verzorgen van voldoende kwaliteit door de betreffende organisatie. Het doel van de Inspectie van het Onderwijs bijvoorbeeld is de kwaliteit van het onderwijs bewaken. Dit doet de inspectie onder andere door het bezoeken van scholen. Je leest er op www.onderwijsinspectie.nl meer over.

Interbestuurlijk toezicht
Interbestuurlijk toezicht is toezicht door de ene overheid op de uitvoering van taken door de andere overheid. Gemeenten hebben te maken met een toezichthouder per beleidsthema. De provincie is de toezichthouder voor onder meer: ruimtelijke ordening, bouwen, milieu, huisvesting, monumenten en constructieve veiligheid van bouwwerken. Het Rijk is toezichthouder voor de gemeenten op die terreinen waar provincies geen of nauwelijks een taak en expertise hebben. Dit geldt bijvoorbeeld voor veel beleidsthema’s binnen het sociaal domein.

Markttoezicht
Bij markttoezicht gaat het om toezicht op de goede werking van de markt. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) bijvoorbeeld ziet erop toe dat bedrijven eerlijk concurreren en beschermt consumentenbelangen. Lees er op www.acm.nl meer over.