De transitie van de jeugdzorg is een belangrijke verandering ‒ niet alleen voor professionals, maar ook voor de maatschappij. Linda van der Zwaan, maatschappijleerdocent op het Vlietland College te Leiden, beschrijft deze omslag in haar proefschrift. Zij heeft met veel plezier de inleiding geschreven van Meer dan opvoeden. Of zij er verstand van heeft? Nou en of!

Wat wilt u bereiken met uw hoofdstuk?

‘Ik hoop dat de lezer ziet dat er de aankomende jaren echt een omslag gaat komen in het denken over het begeleiden van kinderen en ouders ten aanzien van gedragsproblemen. Die omslag vindt niet in één keer plaats. Voorheen was men erg gericht op het medisch model, de focus op één ding. De omslag nu is dat je veel breder gaat kijken, alle “eilandjes” worden nu samengevoegd. Dat noemen we ook wel integraal denken.’

Ligt de focus van Meer dan opvoeden op alle ouders of op kwetsbare ouders?

‘Op alle ouders. Het gaat niet alleen over problematische gezinnen. Om een voorbeeld te noemen: ik ben zelf ook moeder en ik vond het heel handig om het boek door te nemen en mijn graantje mee te pikken.’

Maatschappelijke of individuele zorg?

‘Tine van Regenmortel beschrijft dit heel mooi: “Veel meer zoeken naar hulpbronnen in de context. Dit kan heel concreet zijn, zoals familie, buren en vrienden, maar betekent ook veel meer kijken naar wat de krachtbronnen zijn binnen het gezin.” Maatschappelijk opvoeden is meer dan alleen in een probleemsituatie hulp zoeken bij je omgeving. Maatschappelijk opvoeden is dat er een gezamenlijke verantwoordelijkheid komt, zodat je elkaar ook durft te helpen.’

Hoe geaccepteerd denkt u dat maatschappelijk opvoeden vandaag de dag nog is?

‘Niet meer, maar dat gaat nu veranderen.’

Denkt u dat ouders ervoor openstaan dat het gaat veranderen?

‘Sommige wel, sommige niet. Er zijn ouders die zich ontzettend aangevallen voelen als iemand anders zich bemoeit met de opvoeding en er zijn ouders die het als heel behulpzaam ervaren. Hoe het nu verdeeld is weet ik niet, omdat de ouders die zich aangevallen voelen meer in de picture staan. Ouders hebben toch het gevoel dat het hun schuld is als het met het kind niet goed gaat, dat zij de verantwoordelijkheid krijgen. Er wordt verwacht dat die cultuur door de omslag van de verzorgingsstaat naar de participatiesamenleving langzaam zal veranderen. Ik vind de hoofdstukken over ouderschap heel mooi. Ouders moeten ont-schuldigd worden.’

Bemoeien we ons er niet te veel mee?

‘Ik denk dat we vanuit de “professionele vriend” op een heel gelijkwaardig manier met elkaar werken. Als je afstand houdt, dan word je heel zakelijk dienstverlenend maar kun je ook tegenover elkaar komen te staan. Als je het vanuit de samenwerking werkt, bereik je meer.’