Empowerment is een proces van versterking waarbij individuen, organisaties en gemeenschappen greep krijgen op de eigen situatie en hun omgeving via het verwerven van controle, het aanscherpen van kritisch bewustzijn en het stimuleren van participatie.
Schijnbare tegenstellingen:
Opvoeden tot zelfstandigheid en autonomie enerzijds en grenzen stellen met regels anderzijds.
Opvoeden als individuele opgave enerzijds en als maatschappelijke, sociaal collectieve opgave anderzijds.
Veerkracht is het vermogen van een mens of een systeem (groep, gemeenschap) om een goed bestaan te leiden en zich ondanks moeilijke levensomstandigheden positief te ontwikkelen op een sociaal aanvaardbare wijze.
Een moeder of vader die zelf door liefde wordt omringd en door de maatschappij wordt gesteund, kan haar of zijn kind veel beter omarmen. Empowerment is een positief concept, dat is gericht op positieve, krachtgerichte acties en het nastreven van synergie (tussen individuen, groepen, organisaties, enzovoort).
Het centrale doel van empowerment is dat iedere burger volwaardig kan deelnemen aan de samenleving en zo een hogere kwaliteit van leven ervaart. Dit gaat verder dan het hebben van een menswaardig inkomen, een goede opleiding of een betaalde baan. Het gaat om het gevoel van ‘erbij horen’ in onze samenleving, van betekenis zijn.
Iedereen is afhankelijk van zijn omgeving, iedereen is ingebed in een context en wordt door deze context beïnvloed, maar heeft ook invloed op die context. Empowerment betreft autonomie in verbondenheid of relationele autonomie. Het gaat om ‘samenredzaamheid’ met veel ruimte voor informele sociale steun, maar ook voor professionele ondersteuning.
Mensen zijn niet gelijk, maar wel gelijkwaardig, ook in een formele hulpverlener-hulpvragerscontext. Tussen hen moeten echte ontmoetingen plaatsvinden. Voor het succes van deze ontmoetingen is een goede alliantie tussen vrager en professional noodzakelijk. De professional zal present moeten zijn om het perspectief van de vrager te kunnen omarmen. In een hulpverleningscontext is het kunnen ‘invoegen’ in de leefwereld van de hulpvrager van wezenlijk belang. Vanuit dit invoegen krijgt men kansen ook te mogen ‘toevoegen’ (bijvoorbeeld nieuwe perspectieven, praktische tips en informatie). De relatie is het fundament van een krachtgerichte zorg.
Basisprincipes van empowerment geven enerzijds richting aan het handelen van de professionals, maar laten anderzijds ook heel wat ruimte voor invulling, op maat van de betrokken cliënten, professionals en organisaties: deze ruimte ‘scharrelt’ de cliënt samen met de hulpverlener bij elkaar.
