Jeugdliteratuur

Aan bod komen:

• Handboeken en gidsen
• Didactiek
• Klassiekers
• Lees- en boekpromotie
• Handboeken en gidsen

Een aantal van de genoemde titels zijn niet meer in de boekhandel verkrijgbaar, maar vaak nog wel in bibliotheken of via internet te raadplegen.

• Coillie, J. van (2007). Leesbeesten en Boekenfeesten. Leuven: Davidsfonds/Infodok.

Een handboek voor kinderboeken. De auteur besteedt twintig pagina’s aan sprookjes en verwante genres als mythen, legenden, sagen en fabels en besteedt daarbij tevens aandacht aan de achtergronden, interpretaties en bewerkingen van sprookjes. Er zijn ook hoofdstukken gewijd aan het informatieve boek. Hij onderscheidt de verschillende soorten en zet ook nog eens de belangrijkste criteria op een rijtje: inhoud (correct, betrouwbaar, actueel, interessant), opbouw (duidelijk en samenhangend; goed hanteerbare inhoudsopgave, register en index), taal (helder en begrijpelijk) en vorm (overzichtelijk en aantrekkelijk).

• Coillie, J. van e.a. (red.) (2004). Encyclopedie van de jeugdliteratuur. Baarn: De Fontein, Groningen: Wolters-Noordhoff.

• Dekker, T., Van der Kooi, J., & Meder T. (1997). Van Aladdin tot Zwaan kleef aan: Lexicon van sprookjes: ontstaan, ontwikkeling, variaties. Nijmegen: SUN.

Met veel verantwoorde achtergrondinformatie over sprookjes.

• Louws, J. (2006). Boeken met een kontje. In: Literatuur zonder leeftijd, een publicatiereeks voor de studie van kinder- en jeugdliteratuur. 69, 2006 (voorjaar), pp. 72 - 77.

De ondertitel van het artikel luidt: Over de promotie van Zwart als inkt van W. Hofman op pabo en basisschool. Louws onderscheidt in dit artikel drie categorieën boeken: de ‘ponyboeken’ en dergelijke, de boeken van populaire schrijvers en de boeken ‘met een kontje’: boeken die in vorm en stijl afwijken van de traditionele kinderboeken (vooral Griffel-boeken). Van de reeks verschijnen elk jaar drie afleveringen, die achtergrondartikelen over kinder- en jeugdliteratuur bevatten.

• Spelbrink, H., & De Graaff, W. (red.) (1997). De wereld van het kinderboek. Groningen: Wolters-Noordhoff.

Hierin: M. Bruijn, ‘Er was eens…’. Dit hoofdstuk geeft een kort overzicht van sprookjes. De rest van het boek is gewijd aan onder meer leesbevordering, de geschiedenis van het jeugdboek, strips en poëzie. A. Moerkercken van der Meulen bespreekt in het hoofdstuk ‘Bespreken van verhalende lectuur’ diverse elementen die in verhalende boeken aan de orde komen, zoals het visuele deel, de feitelijke en wezenlijke inhoud, de verborgen tekst en tekstuele aspecten.

Geschiedenis en klassiekers

• Heimeriks, N., & Van Toorn, W. (red.). (1989). De hele Bibelebontse berg: De geschiedenis van het kinderboek in Nederland en Vlaanderen van de middeleeuwen tot heden. Amsterdam: Querido.
• Boonstra, B. (1999). Zo goed als klassiek: De 100 mooiste jeugdboeken van de laatste 50 jaar volgens Bregje Boonstra. Amsterdam: De Bijenkorf.

Persoonlijke keuze van de honderd mooiste jeugdboeken van de laatste vijftig jaar en een beschrijving daarvan. Voor een deel zijn dat dus haar ‘klassiekers’.

• Delft, M. van e.a. (2002). Wonderland. De wereld van het kinderboek. Zwolle: Waanders & Den Haag: Koninklijke Bibliotheek.

Een schitterend (ook prachtig uitgevoerd) overzicht van de geschiedenis van het kinderboek en van een groot aantal klassieke kinderboeken en veel gelezen auteurs.

• Lierop-Debrauwer, H. van (red.) (1994). Zo goed als klassiek: Klassieke (jeugd)literatuur. Den Haag: NBLC Uitgeverij.

Bundel over klassieke kinderboeken met bijdragen van onder meer, E. Pelgrom, M. Velthuijs, H. Hagen en W. Hofman. Met name de eerste twee hoofdstukken van H. van Lierop (Inleiding) en E. Pelgrom (Het raadsel van wat klassiek wordt, waarom en wanneer) bieden relevante algemene informatie.

• Linders, J. e.a. (1988). Grootboek: Bloemlezing en geschiedenis van de jeugdliteratuur. Groningen: Wolters-Noordhoff.

Overzicht van 32 klassieke en veelgelezen jeugdboeken, met een uitvoerige inleiding op boek, auteur en tijd en een samenvatting.

Didactiek

• Baudoin, T. e.a. (2004). Jeugdliteratuur voor de beroepspraktijk. Groningen: Wolters-Noordhoff.

Hierin staat onder meer het hoofdstuk ‘Vertellen en voorlezen’ van Tonny Meelis-Voorma, waarin ook tips staan om tot goed voorlezen te komen.

• Brasseur, P. (2003). Actief met boeken: Vertellen, ontdekken, spelen, creëren. Amsterdam: Casterman).

Een volstrekt origineel en uniek boek op dit terrein. Het staat vol grappige illustraties ter ondersteuning van de grote hoeveelheid ideeën voor leuke en boeiende activiteiten.

• Boxmeer, A. van, Dijck, E. van (2017). Spelen met prentenboeken. Leerzame en leuke activiteiten voor thuis en in de klas. Rotterdam: Lemniscaat.

Veel suggesties voor allerlei soorten activiteiten op het gebied van rekenen, taal, dans, beweging, muziek, beeldende vorming.

• Heuvel, J. van den, & Kakebeeke, H. (1997). Voorlezen in de praktijk. Den Haag: NBLC.

De titel spreekt eigenlijk voor zich. Het boekje bevat korte informatie over voorlezen in het algemeen en een groot aantal korte besprekingen van geschikte voorleesboeken voor diverse leeftijden.

• Humme, H. (2000). Vijftig wereldboeken voor peuters en kleuters. Amsterdam: Bulaaq.

Naast een paar hoofdstukken over interculturele kinderboeken, mondelinge taalontwikkeling, voorlezen of vertellen, ook talloze spelsuggesties en taalactiviteiten bij de vijftig boeken die besproken worden. Bij de indeling wordt onderscheid gemaakt tussen kleuters en oudste kleuters. Voor praktijkactiviteiten een handig boek.

• Vos, J. (1999). Het huis lijkt wel een schip: Handleiding voor het poëzieonderwijs op de basisschool. Baarn: Bekadidact.

Een uitstekend en vlot leesbaar boek over poëzie en wat je ermee in de praktijk kunt doen. Aan de orde komen onderwerpen als poëtische teksten leren schrijven, soorten gedichten, rijm, ritme, metrum en beeldspraak, compositie van gedichten en de inhoud van gedichten. Met lesuitwerkingen.

Lees- en boekpromotie

• Chambers, A. (2002). De leesomgeving: Hoe volwassenen kinderen kunnen helpen van boeken te genieten. Leuven: Davidsfonds/Infodok.
• Chambers, A. (2002). Vertel eens: Kinderen, lezen en praten. Leuven: Davidsfonds/Infodok.
• Koeven, E. van (red.) (2006, 2de druk). Aan de slag met kinderboeken: Een programma leesbevordering ten behoeve van pabostudenten. Den Haag: Biblion/Stichting Lezen.

Met onder meer veel lessuggesties over allerlei tekstsoorten. Bovendien vind je er informatie over de leesomgeving, andere media en beoordelen van kinderboeken.

• Sterck M. de (1999). Lees je mee? Een gids voor wie boeken en kinderen wil samenbrengen. Tiel: Lannoo.

Met veel tips voor geschikte voorleesboeken in allerlei genres.