Het DESTEP-model

Hierna worden van elk van deze DESTEP-factoren enkele voorbeelden gegeven.

Demografische factoren
Demografische ontwikkelingen hebben betrekking op de veranderingen in de omvang en samenstelling van de bevolking. Relevant hierbij zijn:

• leeftijdsopbouw van de bevolking (bijvoorbeeld ontgroening en vergrijzing);
• groei en omvang van de bevolking;
• grootte en samenstelling van de huishoudens;
• mate van verstedelijking (verhouding stad-platteland);
• diversiteit van de bevolking (onder andere sekse en culturele achtergrond).

Economische factoren
Economische ontwikkelingen hebben betrekking op de conjunctuur van een regio of land, de inkomensverdeling en de werkgelegenheid. Relevant hierbij zijn onder andere:

• betekeniseconomie (sociale economie, circulaire economie, deel-/ruileconomie en wijk-/lokale economie (civic economy);
• conjunctuur van een regio of land (bijvoorbeeld het Bruto Nationaal Product);
• koopkracht (hoogte modale inkomen);
• marktvormen;
• inkomensverdeling;
• werkgelegenheid;
• arbeidsmarkt;
• import/export;
• internationale economische ontwikkelingen;
• internationalisering van markten;
• globalisering.

Sociaal-culturele factoren
Sociaal-culturele ontwikkelingen hebben betrekking op de normen en waarden binnen een samenleving. Daarbij kun je denken aan opvattingen over werk, gezondheid, voeding, seks, medicijn-/middelengebruik en relaties. Relevant hierbij zijn onder andere:

• dominante waarden en normen;
• opleidingsniveau;
• geloofsovertuiging;
• levensstijl;
• sociale netwerken;
• invloed (sociale) media en netwerken;
• individualisering;
• mondigheid burgers;
• invloed vakbonden en ondernemingsraden.

Technologisch-wetenschappelijke factoren
Dat techniek steeds meer ons leven beheerst, moge duidelijk zijn. Ook in het sociale domein is de technologie niet meer weg te denken. Denk aan domotica (huisautomatisering), robotica (robottechnologie), zorg op afstand, e-health, e-learning en ondersteunende technologie, zoals hulpmiddelen ten behoeve van planning, taken, communicatie, spel en databases. Verder zijn van belang:

• informatietechnologie (beschikbaarheid van en toegang tot informatie, virtual reality/augmented reality);
• communicatiemogelijkheden;
• milieutechnologie;
• nieuwe productiemethoden (3D);
• nieuwe gereedschappen (robots, drones);
• nieuwe producten;
• automatisering;
• mate van acceptatie technologische mogelijkheden.

Ecologische factoren
De ecologische ontwikkelingen behoren tot de veranderingen in de fysieke omgeving. Voorbeelden zijn het klimaat, het weer, de beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen en de wijze waarop producten (inclusief voeding) worden geproduceerd (toepassing van chemicaliën en dergelijke). Verder:

• afvalverwerking;
• natuur en landschap;
• energiebronnen;
• zorg om leefmilieu;
• duurzaam ondernemen/ondernemen met meervoudige waardecreatie.

Politiek-juridische factoren
Bij deze factoren gaat het vooral om de wet- en regelgeving en het beleid zoals dat op de diverse overheidsniveaus (Rijk, provincie, gemeente) wordt bepaald. Denk daarbij ook aan Europese wet- en regelgeving. Verder:

• overheidsbeleid (binnenlands en buitenlands beleid);
• kiesstelsel;
• invloed en werkwijze van politieke partijen;
• invloed van belangenorganisaties;
• mate van scheiding kerk en staat;
• mate van godsdienstvrijheid;
• invloed van overheid op bedrijfsleven en vice versa;
• mate van interventie in economie door overheid;
• mate van invloed van burgers op overheidsbeleid;
• vertrouwen burgers in de politiek.

Goede bronnen om informatie te verkrijgen voor een DESTEP-analyse:

• Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS): www.cbs.nl;
• Centraal Planbureau (CPB): www.cpb.nl;
• Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP): www.scp.nl.

Daarnaast bevatten alle websites van overheidsinstanties en ministeries betrouwbare informatie, bekijk bijvoorbeeld: www.overheid.nl.