Tekenen is ook taal
Doorgeeftekening in de kring
Als iedereen in groep 6 klaar is met schrijven, geef ik de opdracht om in het kader op hun blaadje de grond te tekenen van de plek waar je tekst over gaat. Hoe ziet de grond eruit, is er gras, zand, stenen? Donny heeft water. Dat kan natuurlijk ook. Ik benadruk dat het gaat om een paar lijnen, niet van alles erop tekenen. Nu geven we onze tekening één plaats naar rechts door. Dat gaat de eerste keer mis. Blaadjes worden heen en weer gegeven, vallen op de grond, worden opgepakt en aan het verkeerde kind gegeven enzovoort. Als het toch gelukt is, geef ik de volgende opdracht: 'lees de tekst die je net kreeg, en teken iets op de grond, iets wat bij die plek hoort of iets wat in de tekst staat.' Vrij snel laat ik de blaadjes weer een plaats naar rechts doorgeven. 'Teken iets in de lucht.' Dat is bij een aantal kinderen een probleem, want zij hebben een plattegrond getekend. Ik los het op door te zeggen dat ze dan nog maar iets moeten tekenen wat bij die plek hoort. De opdracht 'teken iets in de verte' geeft op die manier ook voor sommige kinderen problemen. Ik had expliciet moeten zeggen dat we niet een plattegrond gaan tekenen, maar een plek vanaf de zijkant of de voorkant gezien. Ik laat de blaadjes nog een keer doorgeven: 'teken een mens op die plek of een stukje van een mens.' Ik laat zien dat ik zelf alleen een hand teken bij een steen die in het water plonst. Nu moeten de blaadjes terug naar de eigenaar. Ik tel tot drie en bij 'ja' geven we allemaal tegelijkertijd ons blaadje een plaats naar links. Weer gaat het fout. Ik wil weten hoe dat kan. Er zijn kinderen die roepen 'doorgeven, doorgeven!' Ik leg het nog een keer uit en daarna gaat het doorgeven goed. De kinderen vinden het heel spannend om hun blaadje terug te zien met een tekening waar door verschillende kinderen aan gewerkt is. Ze moeten erg lachen en praten opgewonden met elkaar. |
Een doorgeeftekening is een tekening die in de kring door meerdere kinderen gemaakt is. Eén kind is ermee begonnen, maar al snel roept de leerkracht: 'doorgeven!' Dan wordt de tekening doorgegeven en het volgende kind tekent eraan verder. Als het doorgeven stopt, is niet meer duidelijk wiens tekening het is. Het resultaat is onvoorspelbaar, en de vraag wie 'mooi' of 'lelijk' tekent speelt geen rol meer. Een doorgeeftekening is een leuke groepswerkvorm voor groepen met veel onzekere kinderen.
Je kunt een doorgeeftekening maken voordat er verteld is, en kinderen daarna vragen om over iets te vertellen waaraan ze denken als ze naar de uiteindelijke tekening kijken. Dat verhaal wordt dan later onder de tekening geschreven. Maar je kunt ook eerst teksten laten schrijven, en daarbij doorgeeftekeningen laten maken, zoals in het voorbeeld hierboven. Dat leidt tot goed lezen van de teksten die elk kind voor zijn of haar neus krijgt.
Je kunt ook bij elke keer doorgeven een nieuwe tekenopdracht geven (teken de grond, teken iets in de lucht, teken een woord uit de tekst, teken ergens een levend wezen, teken er een voorwerp of iets plantaardigs bij, en zo verder). Maar je kunt het ook vrij laten. En vrij hoog doorgeef-tempo is belangrijk: er moet niet teveel tijd zijn om na te denken of bezwaren op te werpen. Ergens in het proces kleurpotloden uitdelen of stukjes gekleurd papier om uit te scheuren en op te plakken, kan iets toevoegen. Doorgeeftekeningen kunnen in kleine groepjes gemaakt worden of in de grote kring.