Hier vind je links naar het materiaal waarnaar in hoofdstuk 10 wordt verwezen. 

Voor het beeldmateriaal van films en documentaires op de website van Beeld en Geluid op school:

Stap 1: Log in met Surf.
Stap 2: Kies je eigen opleiding in de lijst.
Stap 3: Log in met je schoolaccount.

10.1 Inleiding

• Denken doorzien: de strijd tegen het misverstand
  (TELEAC, 27 minuten)
  Aandacht voor het gebruik van taal, het belang van taal in relatie tot het interpreteren en begrijpen van boodschappen, met o.a. Francois Lyotard.

10.2 Taal en betekenis 

• Herman Finkers: de betekenis van woorden en andere taalgrappen
  (VARA, 8.04 minuten)
• Voorbeelden van misverstanden 
  • Toren C: Uitgenodigd
    (3.04 minuten)  
  • Draadstaal: Joop wil dat er met hem ‘gecommuniceerd’  wordt
    (3.53 minuten) 
  • Fawlty Towers: Don’t mention the war!
    (3.13 minuten) 
  • Draadstaal: Het goedste Nederlands 
    (1.45 minuten)
  • Eric van Sauers: Eerlijk zijn 
    (4.14 minuten) 
• Ontstaan van miscommunicatie
  (TED-Ed, 4.32 minuten)
  Animatiefilmpje over hoe miscommunicatie ontstaat, inclusief tips om het te voorkomen.

10.3 Taalspelen 

• Fragment Wilders
  (NOS, 1.29 minuten)
• Wittgenstein legt uit wat een taalspel is
  • Animatie: duidelijke uitleg Wittgenstein
    (6.57 minuten)
    Bekijk vanaf 4.00 minuten.
  • 'Wittgenstein explains his philosophical development from the Tractatus to the Philosophical Investigations, asked by J.M. Keynes, the famous british economist'
    (3.02 minuten)
    Fragment uit de film van Derek Jarman.

10.3.1 Gebeurtenissen zijn onvoorspelbaar

• The School of Life: hoe voer je een goed gesprek?
  (6.06 minuten)
  Je kunt op verschillende manieren 'aanknopen' bij de ander.

10.3.2 Betekenis is intersubjectief

• Hoe komt betekenis tot stand?
  (CrashCourse, 9.31 minuten)
  De betekenis van woorden: hoe weten we wat een woord betekent? Bekijk vanaf 4.45 minuten.

10.3.3 Conflicten en geschillen

• Verschillende soorten waarheden
• • Bestaan er goede argumenten? Who are you tot say that?
    (The School of Life, 4.08 minuten)
  • Een goed gesprek en hoe moeilijk dat is
    (The School of Life, 6 minuten) 
  • Heeft God een baard? Kunnen we dat vaststellen?
    (Stof van Bas Haring) 
  • Moeten we verschillen accepteren? 
    (The School of Life, 3.17 minuten)

• Gervais over Noach
  (14.25 minuten)
• Uitspraak van de rechter; reactie Wilders
  • Uitspraak van de rechter 
  • Reactie Wilders op zijn veroordeling 
• Waarom woorden kunnen kwetsen
  (CrashCourse, 10.45 minuten)
  Bekijk vanaf 3.47 minuten.

10.3.4 Dissensus of consensus

• Voorbeelden botsende vrijheidsrechten
  • Over heilige en barbaarse zaken
    (IKON LUX, 29.24 minuten)
    In de Nederlandse samenleving zijn weigerambtenaren, ritueel slachten en de besnijdenis van Joodse en islamitische jongetjes omstreden. Wat voor de een heilig is, is voor de ander barbaars en achterlijk. Ook de seculiere meerderheid in de politiek lijkt te willen afrekenen met de zogenaamde voorkeurspositie van christenen en andere religieuze minderheden. 
  • Filosofisch kwintet: religie en de rechtsstaat
    (Human, 50 minuten) 
    Interessante discussie over de grenzen van godsdienstvrijheid. Praatprogramma over de vrijheid van godsdienst en hoe deze op gespannen voet staat met het verbod op discriminatie. Is het terecht dat voor gelovigen andere rechten gelden dan voor niet gelovigen en is dat nog van deze tijd? 

10.4 Elkaar begrijpen in de multiculturele samenleving

• Fragmenten diverse cabaretiers: andere culturen begrijpen 
  • Ronald Goedemondt over Geert Wilders
    (VARA, 3.02 minuten)
  • Najib Amhali over Chinezen
    (Comedy Station, 7.59 minuten)
  • Najib Amhali over asielzoekers
    (Comedy Station, 8.38 minuten)
  • Hans Teeuwen: blanken en negers
    (3.38 minuten)
  • Theo Maassen: er kunnen heel veel mensen weg?
    (VARA, 5.35 minuten)
  • Javier Guzman over de oorsprong van Sinterklaas
    (VARA, 4.24 minuten)
• Alles wat je over culturen wilt weten
  (TED-talk, 17 minuten) 

10.5 Taalgebruiken in een betekenisvolle wereld 

• Miscommunicatie tussen culturen
  • Hoe de reclame van een bank gebruik maakt van culture verschillen 

  • Waarom zeggen chinezen altijd ja, ook al bedoelen ze nee
    (TED-talk)  

• Man bijt hond: Kees Fiets
  (Man bijt hond, 5 minuten) 

10.6 Theorie van het communicatieve handelen van Jürgen Habermas 

10.6.2 Communicatieve rationaliteit

• Voorbeelden absurde dialogen 
  • Do you have any books?
    (Little Britain, 0.30 minuten) 
  • Mr. Mann in bookshop 2 
    (Little Britain, 2.51 minuten) 
  • Mr. Mann and the painting of a disappointed horse
    (Little Britain, 3.33 minuten) 

10.6.3 Strategisch handelen

• Het Nederlandse poldermodel: strategisch of communicatief handelen? 
  • Korte uitleg van het ontstaan van het poldermodel en waarom het concept zo uniek is  
    (NOS, 2.23 minuten)
  • Het poldermodel in de praktijk
    (SERcommunicatie, 4.15 minuten)
  • Uitleg van de term 
    (The Audiopedia, 6.18 minuten) 

10.6.4 Instrumentele rationaliteit

• Voorbeelden instrumenteel handelen 
  • De slag om de klerewereld (2015) 
    Drie reportages over uitbuiting en misstanden in de kledingindustrie. Teun van der Keuken gaat undercover als textielhandelaar en Roland Duong laat zich informeren bij experts. Ze reizen van Amsterdam naar India, Turkije en Bangladesh. Elke aflevering duurt 40 minuten.
    • Deel 1: Het wonder van de wegwerpmode 
    • Deel 2: Prijzenslag in Bangladesh
    • Deel 3: Katoenknallers in Turkije 

10.7 De kolonisatie van de leefwereld

• Voorbeelden: overheersing van het systeem, gevolgen digitalisering en bureaucratisering 
  • Het probleem van de bureaucratie
    (The School of Life, 5.49 minuten) 
  • Computer says no
    (Little Britain, 2.30 minuten) 
  • Computer is slow today 
    (Little Britain, 2.55 minuten) 
  • Bureaucratisering: Paarse krokodil
    (OHRA, 0.30 minuten) 
  • Lebbis over regels
    (11.48 minuten) 
• Voorbeelden uit de zorg 
  • Filosofisch kwintet: voor wie zou de verzorgingsstaat er altijd moeten zijn?
    (Human, 51.47 minuten)  
    De verzorgingsstaat is oorspronkelijk bedoeld als vangnet voor mensen die niet kunnen werken. Een veelgehoorde klacht is dat dit vangnet een hangmat is geworden, waar te veel mensen in blijven liggen. Maar hangmat of niet: wie zouden er altijd aanspraak mogen maken op de voorzieningen van de verzorgingsstaat en waarom? En wat betekent het om iemand als uitvaller te bestempelen? 
  • Alice in Zorgland
    (8 minuten)
    Over bureaucratie en DBC: sterke animatiefilm over hoe de zorgindicatie werkt. Waar moet je terecht en wat moet je allemaal regelen om zorg aan te vragen die je nodig hebt? Hoe vind je als cliënt je weg in de bureaucratie van 'zorgland'? 'Alice' heeft zorg nodig, en belandt in de onoverzienbare wereld van aanvraagprocedures, regelgeving en administratieve rompslomp. 
  • Zorgtaken worden opgedeeld in minuten 
    (4.44 minuten) 
    Filemon Wesselink gaat in een verzorgingstehuis werken. 
  • Koefnoen: Uit bed, in bad en op de plee
    (4.30 minuten)
    Satire over efficiency in de zorg. 

10.8 De machtsvrije dialoog 

• Toelichting en uitleg: Habermas
  • Webpagina van filosofiemagazine over het werk van Habermas
    Drie korte filmpjes: 1. Waarom de maatschappij meer nodig heeft dan alleen technologisch en instrumenteel handelen, maar ook waarden georiënteerd handelen 2. Habermas over rituelen 3. Een korte uitleg van zijn werk door Leon Heuts. 
  • Rene Gude en Paul Schnabel (directeur Sociaal Cultureel Planbureau) over het belang van het werk van Habermas
    (6 minuten) 
  • Artikel: wat we van Habermas kunnen leren
    Een toegankelijk artikel hoe we van Habermas kunnen leren beter te discussiëren (en niet te debatteren). 

Om een deel van bovenstaand materiaal te kunnen openen heb je de gratis Adobe Reader nodig, die je hier kunt downloaden.