Volgende Vorige

Achtergrondmateriaal

Hier vind je links naar het materiaal waarnaar in hoofdstuk 7 wordt verwezen.

Voor het beeldmateriaal van films en documentaires op de website van Beeld en Geluid op school:

Stap 1: Log in met Surf.
Stap 2: Kies je eigen opleiding in de lijst.
Stap 3: Log in met je schoolaccount.

7.2 De kernwaarden van sociale professionals

Irritante uitdrukkingen
- Top 10 irritantste uitdrukkingen van 2017
  (NOS)
- 'Ga lekker zelf in je kracht staan'
  (Trouw)
Filmpjes: toelichting positieve-gezondheidsconcept door Huber en anderen
- Van oude naar het nieuwe concept van gezondheid
  (3.46 minuten)
- Machteld Huber legt zelf uit hoe het concept is ontstaan en wat het inhoudt
  (23.53 minuten)

7.3 De capabilitybenadering: mogelijkheden scheppen

Bij capability 1, leven
- Mensen uit de lagere economische klassen leven korter, ook in Nederland
  (NOS)
Bij capability 2, lichamelijke gezondheid
- Reportage Zembla
  (BNNVARA)
  Merk op dat de keuze om je voor te planten onder druk staat bij bijvoorbeeld geestelijk gehandicapten, maar ook bij verslaafde moeders.
- Zelfredzame daklozen
  (NOS, 10.36 minuten)
  Heeft iedereen echt de mogelijkheid om voldoende voedsel en onderdak te verwerven in Nederland?
- Artikel in De Groene Amsterdammer over zelfredzame daklozen
- EenVandaag over de groeiende armoede in Nederland
  (AVROTROS, 26.12 minuten)
  In Nederland maken 90.000 mensen gebruik van de Voedselbank, maar bij de voedselbanken zijn soms wachtlijsten.
Bij capability 3, lichamelijke onschendbaarheid
- Zie discussie over de DNA databank voor opsporen criminelen
  (BNNVARA)
- Geweld in partnerrelaties: in Nederland is verkrachting binnen het huwelijk pas strafbaar sinds 1991
  (Movisie)
- Uit van Kooten en de Bie over verkrachting binnen het huwelijk
  (21.46 minuten)
  Bekijk vanaf 11.34 minuten.
- Speech Oprah Winfrey over #metoo bij de golden globes in 2018
  (9.40 minuten)
- Kritiek op de #metoo campagne
  (De wereld draait door, 17.22 minuten)
  Drie vrouwen keren zich tegen het slachtofferschap van vrouwen in deze discussie.
- Nederland helpt moslimmeisjes om besnijdenis in moederland te voorkomen
  (31 minuten)
  Jet Bussemaker bij Pauw en Witteman.
- Vrouwen tegen eergerelateerd geweld
  (8 minuten)
- Recht op lichamelijke onschendbaarheid: abortusstrijd
  (NTR, 26.06 minuten)
- Documentaire over besnijdenis van mannen door Michel Schaap
Bij capability 4, zintuiglijk waarnemen, verbeeldingskracht en denken
- Buitenhof: discussie over ongelijke kansen in het onderwijs
  (VPRO)
  Bekijk eerste 10 minuten.
- Reportage van de ombudsman over een actie om er voor te zorgen dat dove kinderen voortaan twee gehoorimplantaten krijgen in plaats van één
  (24 minuten)
Bij capability 5, gevoelens
- Schuldig: documentairereeks van HUMAN over mensen die in de schulden zitten en er niet uitkomen
  - Belofte maakt schuld
  - Hoop en wanhoop
  - Feest
  - Kerst

Bij capability 6, praktisch redeneren
- Zondag met Lubach over bijzonder onderwijs
  (13.29 minuten)
- Elma Drayer over verplicht inenten (ook van toepassing bij capability 3)
  (3.54 minuten)
- Zondag met Lubach over het weigeren van vaccinatie
  (13.33 minuten)
- Verbod op ‘onverdoofd slachten’
  (1.52 minuten)
- En het protest tegen dit verbod (1)
- En het protest tegen dit verbod (2)
  (4.07 minuten)

Bij capability 7, sociale banden
- Reportages over zaken die te maken hebben met voorzieningen voor gehandicapten
- Zembla: stress door de taxibus
  (BNNVARA)
  Gehandicapten en ouderen hebben recht op vervoer. Gemeenten besteden deze voorziening uit aan taxibedrijven, die de opdracht veelal onder de kostprijs aannemen. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van het vervoer, zoals lange wacht- en reistijden. De taxibedrijven voelen zich genoodzaakt om in economisch moeilijke tijden goedkoop in te tekenen op de aanbesteding. Bovendien leggen ze de verantwoordelijkheid voor de problemen deels bij de gemeenten, omdat die te lage kwaliteitseisen zouden stellen.
- Reportage van de Ombudsman
  (24 minuten)
  Bekijk vanaf 10 minuten.
  Gehandicapten die niet met het openbaar vervoer kunnen reizen, kunnen voor lange afstanden een beroep doen op speciaal taxivervoer (Valys), waarvoor de overheid een contract heeft met Connexxion. Door nieuwe veiligheidsregels kunnen gehandicapten met een scootmobiel echter niet meer mee.
- Voor uitsluitingsmechanismen in de participatiesamenleving zie hoofdstuk 11.
Bij capability 8, andere biologische soorten
- Shell veroorzaakt milieuschade in Patagonië
  (EenVandaag, 7.35 minuten)
- Shell vergoedt milieuschade in Nigeria
  (NOS, 1.17 minuten)
Bij capability 9, spel
- Werkende armen
  (EO, 14 minuten)
  Reportage van Netwerk over mensen die zo hard werken dat ze geen vrije tijd meer hebben.
Bij capability 10, vormgeving van eigen omgeving
- Burgerinitiatieven in Heerlen
  (Neimed, Gemeente Heerlen)
  Onder de noemer Gebrookerbos hebben burgers voor een groot stuk braakliggende grond zelf kleine, middelgrote en grote projecten bedacht en bij de gemeente Heerlen aangedragen om zo de 'verloren' ruimtes weer invulling te geven.
- En een kort filmpje met uitleg over ontstaan van het Gebrookerbos
  (Jos Reinders, 4.24 minuten)
- Het boek De kwetsbaren van Will Tinnemans geeft een onthutsende en verontrustende analyse van de onderkant van de arbeidsmarkt. Radicale ideeën zijn nodig om het systeem te veranderen
  (3.21 minuten)
- Reportage van Netwerk over de problemen van arbeidsgehandicapten
  (EO, 25 minuten)
- Reportage van De Monitor over de gevolgen van de participatiewet
  (KRO-NCRV, 23.08 minuten)
Discussie: belang capabilitybenadering voor sociaal werkers

7.4 Grenzen aan zelfbepaling

7.4.1 Negatieve vrijheid

Uitleg van negatieve vrijheid:
- Durf te denken
  (HUMAN, 2.49 minuten)
  Animatiefilmpje.
- Uitleg schadebeginsel
  (Philosophy Tube, 12.29 minuten)
  Bekijk vanaf 3 minuten.
- Een hoorcollege van hoogleraar Herman Philipse over John Stuart Mill
  (Studium Generale UU, 90 minuten)
Animatiefilmpje: 'Why the war on drugs is a huge failure'
(Kurzgesagt/In a Nutshell, 6.25 minuten)

7.4.3 Respect voor autonomie en zorg voor de ander

Zelfbepaling of niet
- Herman Brood over zijn speedgebruik
  (4.50 minuten)
- Unknown Brood
  (RTV Oost, 7.56 minuten)
  Reportage van Dennis Alink over het maken van de film.
- Documentaire over Amy Winehouse
  (59.57 minuten)
- Trailer van documentairefilm Amy uit 2015 (geregisseerd door Asif Kapadia
  (A24, 2.15 minuten)
- Wilfried de Jong In gesprek met de zusjes La Raeven over kunst en anorexia
Goede recensie De kinderwet
(Cobra.be)
Reportages: zorgmijders en zogenoemde 'bemoeizorgers'
- Reportage over mensen die hun medicijnen niet komen halen vanwege de kosten
  (40 minuten)
- In deze reeks wordt straatdokter Marcel Slockers gevolgd, die zich naast zijn eigen huisartsenpraktijk, in zijn spreekuur in de Rotterdamse dak- en thuislozenopvang Havenzicht, al 27 jaar in zet voor daklozen, prostituees, verslaafden en illegalen in Rotterdam
  (24 minuten)
- Zorgwekkende zorgmijders: hulpverleners aan het woord
  (Parnassia, 4.08 minuten)
- Reportage Netwerk: iemand tegen zijn zin opnemen
  (EO, 15 minuten)
  Interviews met vier hulpverleners die beslissen of een psychiatrisch patiënt gedwongen moet worden opgenomen. Zij gaan in op hun vaak ingrijpende beslissingen en vertellen hoe ze persoonlijk in hun werk staan.
- Jongeren die de hulpverlening de rug toekeren na hun 18de

7.5 Wie ben ik?

Filmpjes: verschillende aspecten van de filosofische vraag naar het zelf
- Aflevering van Denken doorzien: wie ben ik?
  (TELEAC, 25 minuten)
  De meeste van de in dit hoofdstuk besproken problemen komen langs.
- Ben ik mijn lichaam? Wat is het zelf?
  Centraal staat de vraag wat maakt wie wij zijn. Descartes zei: 'Als ik nergens meer zeker van kan zijn, dan kan ik in ieder geval nog terugvallen op mijzelf.' Maar is dat zelf wel zo vanzelfsprekend? Wat is het zelf? En waar is het zelf? Filosofe Stine Jensen reist naar de VS om daar een antwoord op te vinden.

7.5.1 Ons authentieke zelf

Authenticiteit en Rousseau
- Filosoof en cabaratier Tim Franssen over 'jezelf vinden'
  (1.33 minuten)
- Van nature goed
  (Studium Generale UU, 4 minuten)
  Inleidend filmpje over het denken van Rousseau van de Studium Generale Utrecht.
- The true and false self
  (The School of Life, 7 minuten)

7.5.2 Ik ben de rollen die ik speel

Ik ben de rollen die ik speel: uitleg en voorbeelden
- Het dramaturgische model van Goffman
  (BBC, 1.58 minuten)
- Sociale interactie en status
  (CrashCourse, 11.37 minuten)
- Het gedicht van Shakespeare uit As You Like It
  (The Guardian, 3.04 minuten)
  Zawe Ashton als Jacques in As You Like It: 'All the world’s a stage. And all the man and women merely players.'
- Durf te denken: animatiefilmpje Foucault
  (HUMAN, 3.26 minuten)

7.5.3 Wie ik ben, bepaalt de ander

Goede uitleg van Mead
- Filosoof Rene Gude legt uit: je bent geen individu
  (Denkstof Brandstof, 1.34 minuten)
- Animatie: goede uitleg van Me, Myself, I van Herbert Mead
  (Study.com, 6.30 minuten)
- Vervolg: over de verschillende stadia van 'zelf'
  (Study.com, 6.30 minuten)
- Eerlijk of beleefd zijn?
  (The School of Life, 11.07 minuten)
- Boeken met Paul Verhaeghe
  Bekijk vanaf 17.40 minuten. De Vlaamse psycholoog en psychoanalyticus Paul Verhaeghe n.a.v. zijn boek Identiteit, over de kwellingen van deze tijd. Het ik-gevoel wordt bepaald door de context waarin wij leven. Die context bepaalt op dit moment: wie geen succes heeft zal ziek zijn. De dwang tot succes leidt tot verlies van zelfbesef, tot desoriëntatie en vertwijfeling. De mens is eenzamer dan ooit.

Conference Amhali en ander cabaret over typisch Nederlandse tradities
- Najib Amhali over feestdagen
  (Comedy Station, 4.55 minuten)
- Najib Amhali over Sinterklaas
  (VARA, 2.50 minuten)
- Man bijt hond: inburgeringscursus
  De kerstboom
  (NCRV, 1.24 minuten)
  Sinterklaasfeest
  (NCRV, 1.22 minuten)
  Koninginnedag
  (NCRV, 1.23 minuten)
- Satire: Zondag met Lubach over de Nederlandse identiteit
  (VPRO, 15.20 minuten)

7.5.4 Cultuur en identiteit

Interview met Amartya Sen over culturele identiteit
Een interview met de econoom en Nobelprijswinnaar Amartya Sen over culturele identiteit, de verenigende en verdelende kracht van identiteit, en de geschiedenis van de multiculturele samenleving in India en Europa.

7.6 Ingrijpen of niet?

Hoe stel je vast wat iemand zelf wil? Discussie en voorbeelden
- Verslaving is geen keuze, maar een ziekte
  (kijk de eerste 4 minuten)
- Experimenteren met patiënten
  (Zembla)
  Documentaire over de schending van de autonomie van psychiatrische patiënten.
- Martijn wil een huisje met een tuintje
  (Zembla, 30 minuten)
  Er loopt een verwarde jongen op blote voeten langs de snelweg. Hij is 20 jaar en zwaar psychotisch. Zijn moeder is radeloos en wil dat Martijn gedwongen wordt opgenomen in een GGZ-kliniek. Maar de GGZ vindt de situatie niet ernstig genoeg. Bovendien wil de GGZ psychiatrische patiënten tegenwoordig zoveel mogelijk ambulant (thuis) behandelen.
Documentaire vrije keuze of toch niet en nudging
- Vrije keuze of toch niet?
  (1.56 minuten)
  Nudging: de overheid en reclamemakers proberen onze keuzes te beïnvloeden zonder dat we dat weten. In dit filmpje is een experiment te zien naar het effect van het nudge-denken op onze overconsumptie van energie.
- Wanneer ben je gek en wanneer niet?
  (48 minuten)
  Hoe stellen we vast of iemand gek is? Socratisch gesprek over 'gekte' met acht psychiaters onder leiding van Marcel van Dam. De wijze van onderzoek naar geestelijke gezondheid en de criteria voor het stellen van een diagnose voor geestelijke ziekte komen aan de orde.
Sille Krukow: waarom we dingen doen die slecht voor ons zijn: over hoe we keuzes maken
(TEDx, 16.53 minuten)
We doen allemaal dingen die we niet willen, maar dat wil niet zeggen dat we niet willen of kunnen veranderen.
Aangrijpende documentaire over Emma die aan anorexia lijdt: Emma wil leven
(80 minuten)
Schokkende documentaire met debat na afloop: een intieme en nooit eerder vertoonde kijk in de strijd tegen anorexia van documentairemaakster Jessica Villerius. Op haar twaalfde werd Emma gediagnosticeerd met de dodelijke ziekte anorexia nervosa. Dat wat begon met een drang naar controle, resulteert in het verlies van controle. In de film komen Emma zelf, haar artsen, behandelaars, ouders en vriendinnen aan het woord.

7.7 Ben ik wie ik was?

Probleem van de zelfkeuze belicht vanuit ander perspectief
- Wat ben jij: lichaam of geest?
  (Kurzgesagt/In a Nutshell, 6.27 minuten)
  Je cellen kunnen bestaan zonder jou, maar jij kunt niet bestaan zonder je cellen. Schip van Theseus toegepast op jezelf.
- Who Am I?
  (The School of Life, 7.46 minuten)
  Als alles ons leven verandert, hoe kunnen we dan eigenlijk denken dat we dezelfde persoon blijven? Wat is er het meest 'eigen' aan mij? De meeste mensen kiezen niet hun navel of vinger, maar hun hersens. Maar welk deel van de hersens? En ben ik nog mezelf als ik al mijn herinneringen kwijt ben?

7.7.2 Het zelf is een narratief

Een aantal voorbeelden van mensen met ernstig geheugenverlies
- De identiteit van de man uit dit fragment is onbekend. Het is daarom moeilijk om een verblijfsvergunning te krijgen
  (4 minuten)
- Vlak na de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) loopt een Franse soldaat verweesd over het perron. Hij is zo getraumatiseerd dat hij zelf niet meer weet wie hij is. 'De levende doden' worden deze soldaten met geheugenverlies genoemd
  (4 minuten)

7.7.3 Wie ik ben, blijkt uit mij keuzes

Acda en De Munnik: 'Niet of nooit geweest' (1998)
Voorbeelden van het zelf als narratief
- Ik ben de verhalen die ik vertel
  (9 minuten)
  Goede uitleg van hoe een narratief ontstaat. We zijn betekenisgevende wezens.
- Wie ben jij? Nog meer vragen rondom identiteit
  (4 minuten)
- Het belang van luisteren
  (The School of Life, 7.38 minuten)
  We leren onszelf kennen door naar anderen te luisteren. Maar luisteren is moeilijker dan je denkt.
Reportages: bekeerde gelovigen en persoonlijke veranderingen
- Reportages over familiedrama’s
- Gezinsdrama in Schalkwijk
  (Trailer, VPRO, 0.31 minuten)
- Documentaire Voorbij het paradijs
  (2Doc, 57 minuten)
- Van zakenvrouw naar Boeddhist
  (TEDx, 12.15 minuten)
  Emma Slade, auteur van Set Free en oprichter van 'Opening Your Heart to Bhutan', spreekt over haar pad naar het boeddhisme. Voorheen was zij een succesvolle zakenvrouw. Het contrast tussen haar heden en verleden zorgt ervoor dat zij de wereld op een frisse manier bekijkt.
- Van hardcore naar zen
  (BNN, 25 minuten)
  Charlow Lownoise beroemde hardcore muzikant bekeert zich tot de stilte van het zenboeddhisme.
- Diverse bekeerlingen aan het woord
  (30 minuten)
  Reportage van Metropolis over bekeren wereldwijd.
- Bekeerde dochters: Van Hagelslag naar Halal
  (30 minuten)
  Programma waarin drie moeders met hun tot de islam bekeerde dochters gevolgd worden.

7.8 Ingrijpen of niet? Derde probleemverkenning

7.8.1 Zorgwekkende zorgmijders

Om een deel van bovenstaand materiaal te kunnen openen heb je de gratis Adobe Reader nodig, die je hier kunt downloaden.