Hier vind je links naar het materiaal waarnaar in hoofdstuk 5 wordt verwezen. 

Voor het beeldmateriaal van films en documentaires op de website van Beeld en geluid op school:

Stap 1: Log in met Surf.
Stap 2: Kies je eigen opleiding in de lijst.
Stap 3: Log in met je schoolaccount.

5.2 Waarnemen: ik zie, ik zie wat jij niet ziet ...

5.2.1 Klassiek empirisme of de spiegeltheorie

• Animatie: klassiek empirisme en de correspondentietheorie van waarheid 
  • Uitleg klassiek empirisme
    (CrashCourse, 9.51 minuten)
  • Hoe komen we aan kennis?
    (Total Philosophy, 3.28 minuten)
    Goede uitleg over empirisme; kennis komt van de zintuigen.
  • Komt kennis door onze zintuigen tot stand of door ons verstand?
    (TELEAC, 25 minuten)
    Aflevering van Denken doorzien over het debat tussen rationalisme en empirisme.  
  • Correspondentietheorie van de waarheid
    (TELEAC, 3 minuten)
    Goede uitleg van het probleem in een aflevering van het programma Denken doorzien.
  • Wat is werkelijk?
    (TELEAC, 27 minuten)
    Denken doorzien over werkelijkheid.

5.2.2 Waarnemen is betekenis geven

• Voorbeelden: het ordenen van de werkelijkheid: animatie en TED-talk 
  • Animatie: waarnemen is interpreteren
    (0.23 minuten)
  • Hoe ordenen we de werkelijkheid
    (TED, 2.42 minuten)
    Over het opmerkelijke verschil tussen Japanners en Amerikanen bij het ordenen van een stad.
• Filmpjes: is de wereld zoals we hem waarnemen?
  • Verschillende optische illusies
    (9.57 minuten)
  • Lezing met met prachtige voorbeelden van optische illusies
    (TEDx, 7.22 minuten)
  • Plato's grot
    (The School of Life, 6.16 minuten)
    De beroemdste allegorie ter wereld; zitten we niet allemaal in de grot?
  • Brein in het vat-hypothese
    (SRF Kultur, 3.11 minuten)
    Een gedachtenexperiment: hoe weten we eigenlijk of dat wat we waarnemen ook 'daadwerkelijk' het geval is. Zou het ook anders kunnen zijn.? Je denkt dat je nu deze regels leest, maar wie weet ben je slechts een brein in een vat?

5.2.3 Waarnemen en waarheid

• Uitleg van verschillende waarheidsopvattingen
  • Het pragmatisme: waar is wat werkt (tijdelijk niet beschikbaar)
    (TELEAC, 1.41 minuten)
  • De coherentietheorie van waarheid
    (TELEAC, 2.12 minuten)
  • Verschillende waarheidsopvattingen op een rijtje
    (TELEAC, 27 minuten)
    Aflevering van Denken doorzien.

5.2.4 Waarnemen en aandacht

• Interactief filmpje over aandacht
  (1.21 minuten)
  Test jezelf: de 'monkey business illusion'.

5.3 Het paradigma bepaalt wat je opmerkt 

• Voorbeelden van paradigma's en de gevaren daarvan 
  • De bijbel van de psychiatrie
    (VPRO, 24.13 minuten)
    Korte reportage van Labyrint over de DSM.
  • Lange, maar zeer kritische reportage over de DSM
    (78.16 minuten)
  • Kritische reportage van Zembla over de enorme toename van het aantal gediagnosticeerde ouders met het münchhausen-by-proxysyndroom
    (BNNVARA)
  • Reacties op de uitzending
    (BNNVARA)

5.3.1 'Normaal' is abnormaal geworden

• Reportages over 'etiketkinderen': 
  • Filmpje over de gevolgen van deze ontwikkeling
    (BNNVARA, 38.16 minuten)
    In 2011 werden meer dan 1,1 miljoen pakjes ADHD-medicijnen voorgeschreven aan voornamelijk kinderen, een stijging van 22% t.o.v. van 2010. In 2011 was het aantal voorschriften van antipsychotica aan kinderen met 49% gestegen t.o.v. 2010, een 'excessieve stijging' volgens verschillende verontruste artsen. Waar komt de groei van de psychiatrie vandaan? In deze uitzending van Zembla wordt gesproken met kinderen, ouders, leraren en psychiaters om te achterhalen hoe de groei kan worden verklaard.
  • Kritische documentaire over ADHD deel 1
    (BNNVARA, 15.00 minuten)
    Heb je ADHD of krijg je het van de dokter?
  • En deel 2
    (BNNVARA, 15.00 minuten)

• Interview met Paul Verhaeghe 
  • Paul Verhaeghe bij Brands
    (VPRO, 10.00 minuten)
    'ADHD is boerenbedrog; voor alles bestaat een medicijn'.
     
• Wanneer ben je gek en wanneer niet?
  (48 minuten)
  Hoe stellen we vast of iemand gek is? Een socratisch gesprek met acht psychiaters onder leiding van Marcel van Dam over 'gekte'.

5.3.2 Macht is weten: normaliseringspraktijken

• Kort filmpje over denken Foucault
  (Macat, 3.24 minuten)
  Uitleg over het boek Discipline, toezicht en straf: de geboorte van de gevangenis van Foucault.
• Beeldmateriaal over deze medicalisering en normalisering
  • Wie is hier eigenlijk normaal?
    (The School of Life, 1.54 minuten)
    Het is eigenlijk heel normaal om abnormaal te zijn.
  • Filosoof Bas Haring: ben ik wel helemaal normaal?
    (11.36 minuten)
  • Pillen in de psychiatrie
    (VARA)
    Aflevering van Opgenomen in Oegstgeest over de toename van het gebruik van antidepressiva.
  • Reportage van Noorderlicht over 'sleutelen aan je persoonlijkheid' door antidepressiva
    (VPRO, 23 minuten)
• Uitleg en filmpje: de apgarscore
  • Virginia Apgar toont wat je moet doen
    (MedXclusive Learning, 6.02 minuten)
• Weergave van de #metoo-discussie
  • Hoe de discussie ontstond
    (The Ellen Show, 2.55 minuten)
  • Discussie over #metoo in DWDD
    (BNNVARA, 1.55 minuten)
  • De Partizanen bij DWDD over aanstootgevende beelden
    (BNNVARA, 50 minuten)
    Kijk vanaf 46.40 min

• Draadstaal: de eerlijke man
  Vraag je bij het kijken af: Wat is de onderliggende norm die hier wordt overschreden?
  • Man met ALS
    (VPRO, 0.37 minuten)
  • Ontmoeting met een jogger
    (AVROTROS, 0.58 minuten)
  • Ontmoeting met een prostituee
    (VPRO, 1.26 minuten)
  • Bejaardenseks
    (VPRO, 0.39 minuten)

5.4 Waar staan we nu?

• Voorbeelden van 'paradigmawisselingen'
  • De Copernicaanse omwenteling
    (2 minuten)
    De aarde is niet het middelpunt van de kosmos, maar een miniscuul bijplaneetje. Wie dat beweerde werd vroeger verbrand. Paul Cliteur vertelt het verhaal van de Italiaanse heliocentrist Giordano Bruno.
  • Schepping of evolutie?
    (VARA, 15 minuten)
    Discussie bij Pauw en Witteman tussen Midas Dekker en een aanhanger van de scheppingsleer.
  • Kort fragment uit Denken doorzien over evolutie of schepping
    (TELEAC, 2 minuten)
  • Paradigmashift: kort fragment (animatie) over de overgang van Newton naar Kwantum
    (5.03 minuten)

5.5 Echt contact 

• Filmpje over dit experiment
  (ScienceBlogs)
  Contact is iets dat je voelt (of niet) en is van levensbelang.
• Abramović laat zien hoe aandacht 'werkt'
  (3.37 minuten)
  Zeer indrukwekkende kunstenaar die werkt met aandacht.

5.6 Aandacht voor aandacht

5.6.2 Vrije aandacht

• Filmpjes die laten zien waar dit toe kan leiden: 
  • Test je observatievermogen
    (Bright Side, 12.56 minuten)
  • Vervolg 'monkey business illusion', leuk om zelf te doen (interactief filmpje over aandacht)
    (1.41 minuten)
     
• Wat zie je door een andere bril?
  (4.24 minuten)
  Paradigmashift: nog een voorbeeld van anders kijken is iets anders zien. Welke bril heb jij op?

5.6.3 De speciale aandacht van fenomenologie

• Fragment Denken doorzien: goede uitleg van fenomenologie
  (TELEAC, 25 minuten)

5.6.4 Dezelfde casus vanuit twee perspectieven

• voorbeelden van 'exposure' 
  • Onderdompeling in het zwerversbestaan
    (BNN, 40 minuten)
    Aflevering van Try before you die waarin Filemon Wesselink een paar dagen als zwerver leeft.
  • Heb ik genoeg?
    (KRO, 30 minuten)
    Karin de Groot leeft een paar dagen als dakloze.
• voorbeelden van therapie om fantoompijn te bestrijden
  (Noorderlicht, 25 minuten) 

5.7 Empathie

• Fragment vogelspin
  De tarantulascène uit Dr. No (James Bond). Voel je zijn angst?
• TED-talk over empathie als basis van sociologie
  (TEDx, 18.07 minuten)
  Een voorbeeld van een radicaal experiment in empathie.
• Reportages en filmpjes: noodzaak empathie; gevolgen afwezigheid empathie
  • Noorderlicht over het gebrek aan empathie bij mensen met autisme en/of asperger
    (VPRO, 25 minuten)
  • Speciaal voor sociale professionals die bij de reclassering gaan werken
    (VPRO, 30 minuten)
    Reportage over het gebrek aan empathie bij psychopaten met een psychiater die beweert dat er veel psychopaten in de top van het bedrijfsleven zitten.
  • Wim Brands interviewt Roman Krznaric, de schrijver het boek Empathie
    (15 minuten)
  • Interview met de filosoof Krznaric
    (Brainwash)
    Uitleg over wat empathie is.

5.7.1 Bodymapping

• Filmpjes: lichaamsschema; Carlo Boszhards kunst van het imiteren
  • Lichaamsschema
    (1.28 minuten)
  • TedXlezing over 'body dismorphia' en anorexia nervosa
    (TedX, 17.10 minuten)
  • Waarom Carlo Boszhard zo goed anderen kan imiteren
    Heeft hij meer spiegelneuronen of is het gewoon een talent?
  • Hoe de biologe Jane Goodall door imitatie van apen zich in hen probeert in te leven en contact te maken
    (National Geographic, 2.49 minuten)

5.7.2 Emotionele aanstekelijkheid en spiegelneuronen

• Voorbeelden: werking van spiegelneuronen en een zelftest
  • Spiegelneuronen (tijdelijk niet beschikbaar)
    (1.13 minuten)
    Test jezelf! In dit fragment zie je een experiment waarin mensen reageren op de aanwezigheid van een kruisje op een vinger.
  • Mooie reportage van Noorderlicht over spiegelneuronen bij mensen en apen, over hoe ze werken en het belang ervan

5.7.3 Het invoelend brein

• Diverse filmpjes over empathie bij dieren
  • Interview met Frans de Waal over de moraliteit bij apen
    (VARA, 13.33 minuten)
  • TED-talk van Frans de Waal onder andere over olifanten 
• Foto Aylan en discussie
  (32 minuten)
  Reportage over de foto van Aylan en de vluchtelingencrisis.

5.7.4 Empathie in gradaties

• Filmpjes van kunstenaars die werken vanuit empathie
  • Patricia Moore over haar project om zich in te leven in een oude vrouw
    (6.52 minuten)
  • Kunstenaar Thomas Thwaites die als een geit door de bergen gaat
    (2.50 minuten)
  • Timothy Treadwell leefde 10 jaar tussen de beren
    (34.28 minuten)
    Documentaire over deze man die leefde en stierf voor de bescherming van de grizzlybeer. 
  • Trailer van Werner Herzogs film Grizzly Man
    (Lions Gate Films, 2.19 minuten) 

5.8 Compassie

5.8.1 Compassie is een emotie

• Reportages over de noodzaak van compassie o.a. bij dementerenden
  • Heb je genoeg?
    (KRO, 24 minuten)
    Karin draait twee volle dagen mee met de verpleging van demente ouderen in het tehuis WZH De Waterhof.
  • Kun je compassie leren?
  • Geneeskunde, aandacht en compassie
    (25 minuten)
    Reportage over de invloed van meditatie op de gezondheid van de mens.

• Filmpjes over compassie gezien vanuit islam en boeddhisme 
  • Lezing van Karen Armstrong
    (TED, 9.51 minuten)
    Wie de moeite neemt, leert wat.
  • Over compassie als kern van de islam
    (TED, 16.47 minuten)
  • Compassie vanuit het boeddhisme
    (TED, 14.01 minuten)

5.8.2 Eigen schuld, dikke bult

• Editors - 'Smokers outside the hospital doors'
  (4.33 minuten)

5.8.3 Compassie met daders?

• Wanneer wordt compassie moeilijk? 
  • Rokers en longkanker: eigen schuld?
    (22.05 minuten)
    Een longarts legt de schuld bij de tabaksindustrie.
  • Radar Extra: Waar rook is; over de macht van de tabaksindustrie deel 1
    (AVROTROS, 44.44 minuten)
  • En deel 2
    (AVROTROS, 44.44 minuten)
  • Eigen schuld, dikke bult
    (BNNVARA)
    Paul Witteman in gesprek met 4 wetenschappers, waaronder Dick Swaab.

Om een deel van bovenstaand materiaal te kunnen openen heb je de gratis Adobe Reader nodig, die je hier kunt downloaden.