Kan ik daar wat aan doen?

Achtergrondmateriaal

Hier vind je links naar het materiaal waarnaar in hoofdstuk 12 wordt verwezen. 

Voor het beeldmateriaal van films en documentaires op de website van Beeld en Geluid op school:

Stap 1: Log in met Surf.
Stap 2: Kies je eigen opleiding in de lijst.
Stap 3: Log in met je schoolaccount.

12.1 Inleiding 

  • Uitleg van de verschillende wetten
  • Reportages: invoering van de Wmo 
    • Reportage uit NOVA/Den Haag vandaag: Nieuwe wet in de thuiszorg 
      (NOVA, NPS, NOS, VARA, kijk de eerste 10 minuten)
      Bij de Wmo wordt de zorg niet langer door het Rijk geregeld, maar door de gemeente. Hierdoor moet er 'zorg op maat' geleverd worden. Maar bijna twee maanden na invoering van de wet blijkt de praktijk anders. 
    • Kafka in de polder
      (Netwerk, vanaf 6.55 minuten)
      Serie van drie reportages over burgers die in conflict zijn met een overheid en verstrikt zijn geraakt in een bureaucratisch doolhof van regelgeving. De 'Kafka-casus' wordt voorgelegd aan de Nationale Ombudsman, die de zaak beoordeelt. 
    • Nog een voorbeeld uit Deventer
      (Vanaf 17.38, kijk ongeveer 10 minuten) 
      Sinds de invoering van de Wmo bieden gemeenten huishoudelijke hulp, hulpmiddelen en vervoer aan. Via zogenoemde keukentafelgesprekken wordt met de hulpbehoevende overlegd welke hulp noodzakelijk is en wat de persoon zelf nog kan doen. 
    • Welke zorg je krijgt, hangt van de gemeente af. Verhuizen of niet?
      (EenVandaag, vanaf 11.48, kijk ongeveer 9 minuten)
      Verhuizen met zorgvraag? Maak je borst maar nat. Verhuizen is meestal een hels karwei, maar zeker als je een handicap hebt en beroep doet op ondersteuning van de gemeente. Veel mensen die Wmo-bijdrage ontvangen voelen zich tegengewerkt. 

12.2 De decentralisatie en transformatie van zorg en welzijn 

12.2.1 De zorg dichter bij de mensen

12.2.2 De vooronderstellingen achter het ontstaan van de participatiesamenleving 

12.3 Kernwaarden sociaal werk

12.3.1 Kernwaarden in de zorg 

12.3.2 Sociale professionals focussen op eigen kracht 

  • Toelichting zorgpiramide 
  • Reportages: problemen rondom privacy
  • Reportages: grenzen vrijwilligerswerk
    • De grenzen van vrijwilligerswerk 
      (Nieuwsuur, vanaf 17.55 tot 28.05 minuten, deze link is tijdelijk niet beschikbaar)
      Vrijwilliger of hulpverlener? Waar stopt vrijwilligerswerk en begint de professionele hulpverlening? Humanitas, een van de grootste vrijwilligersorganisaties, trekt aan de bel. Zij zien dat hun vrijwilligers te maken krijgen met complexere problematiek. 
    • 'Leve de participatiesamenleving': zorgcoöperatie Hoogeloon
      (EenVandaag, 7.16 minuten) 
  • reportage: de noodzaak, maar ook het overvragen van mantelzorgers
    • Mantelzorgers worden overvraagd
      (De Monitor, 2016, 10 minuten)
      In de 'participatiesamenleving' moeten we ook steeds meer zelf voor naasten zorgen. Volgens de laatste cijfers van het SCP zijn er maar liefst vier miljoen mantelzorgers, die zorgen voor hun familieleden, buren of vrienden. Ondertussen worden we steeds ouder en werken we langer door. Deskundigen verwachten dat de druk die mantelzorgers ervaren alleen maar zal toenemen omdat we steeds langer doorwerken. Het gaat dus om een probleem dat almaar groter lijkt te worden. Is dit allemaal nog te combineren? Wordt de druk op de mantelzorger niet te groot? En vragen we niet te veel van werkgevers die steeds meer mantelzorgers de ruimte moeten geven? 
    • Deel 2 Moeten we mantelzorgers wel betalen?
      (De Monitor, 25 minuten)
      Ondertussen kunnen mantelzorgers betaald worden uit een persoonsgebonden budget (pgb) van een naaste waar ze voor zorgen. Daar is veel discussie over, want is het dan nog wel mantelzorg? Moet er wel voor dit soort zorg betaald worden? Mantelzorgers die fulltime voor een naaste zorgen geven aan dat zij volledig afhankelijk zijn van het pgb. Zonder deze bijdrage kunnen zij niet leven. Daarnaast dragen ze aan dat zorg inkopen via het pgb altijd nog duurder is dan mantelzorg, waar een vergoeding tegenover staat. In deze uitzending wordt hier dieper op ingegaan. Er zijn mantelzorgers die inmiddels besloten hebben om zich niet langer uit het pgb te laten betalen, omdat ze voor de mantelzorg die ze leveren moeten betalen. Ze moeten zoveel belasting betalen over het bedrag dat ze krijgen dat het ze meer kost dan dat ze er voor krijgen. De wereld van de mantelzorg: hoe houdbaar is het op deze manier? 

12.4 De participatieparadox

12.4.1 Hoe participatie-eisen tot uitsluiting leiden: enkele voorbeelden

  • de gevolgen van de participatiewet voor mensen met een beperking
    • Werken met een beperking
      (De Monitor, 25 minuten).
      Sinds 1 januari 2015 geldt de Participatiewet. Een belangrijk speerpunt van deze wet is om méér mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. In het dossier 'Werken met een beperking' onderzoekt De Monitor de gevolgen van de Participatiewet voor mensen met een arbeidshandicap en de werkgevers die deze mensen aan een baan moeten helpen. 
    • Structurele problemen: jongeren met een verstandelijke beperking
      (Zembla, vanaf 10.19 tot 17.09 minuten)
      Er is te weinig aandacht en hulp voor een zeer grote groep kwetsbare jongeren. Zo’n 100.000 jongeren zijn niet in beeld bij de gemeenten en krijgen dus geen financiële hulp of andere begeleiding. Dit concludeert de Inspectie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het onlangs verschenen rapport Buitenspel. 
  • Reportage: psychiatrische patiënten die een instelling voor beschermd wonen moeten verlaten
    (HUMAN)
    Na dertig jaar moeten de psychiatrische patiënten Harry, Tiny en Sonja de instelling voor Beschermd Wonen in Capelle aan den IJssel, De Lupinehof, verruilen voor een 55+-complex in een gewone woonwijk. In het kader van de participatiemaatschappij wordt er van hen verwacht op eigen benen te gaan staan. Maar kunnen ze dat? Is het verantwoord? En wat gebeurt er als het misgaat? Documentaire van regisseur Maartje Nevejan. 
  • Hoe het ontbreken van zorg tot grote(re) problemen en minder zelfredzaamheid leidt 
  • Reportage verdringing op de arbeidsmarkt
  • Indrukwekkende reportage over de tegenprestatie
    (HUMAN, 50 minuten)
    Sinds de verzorgingsstaat plaats heeft moeten maken voor de participatiesamenleving wordt van burgers meer eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid gevraagd. Een bijstandsuitkering is niet zomaar een recht, maar een voorziening waarvoor je iets terug moet doen. Rotterdam loopt al langer vooruit op deze ontwikkelingen en staat bekend als een van de strengste gemeentes van Nederland met een vaak spraakmakende aanpak. Filmmakers Monique Lesterhuis en Suzanne Raes geven een onthullende kijk in de keuken van de sociale dienst Rotterdam, een stad met 38.000 mensen in de bijstand. 

12.5 Kan ik daar wat aan doen? 

12.5.1 Tegenstrijdige opdrachten 

  • Hoe bureaucratische eisen ten koste gaan van het leveren van goede zorg 
    • Jos van der Lans over zijn boek Ontregeling 
      (VPRO Boeken, 30 minuten)
      Voorbeelden van hoe de bureaucratie tot onwerkbare situaties leidt. Hoe bureaucratische eisen ten koste gaan van het leveren van goede zorg. De bureaucratie dient volgens Jos van der Lans ontregeld te worden, zodat deze hulp en zorgrelatie kan worden hersteld.
    • Dossier 13604 (Op zwart zaad) 
      (VPRO, 25 minuten) 
  • Reportage over de werkwijze van Buurtzorg
    (Netwerk, vanaf 8.15 tot 14 minuten)
    Jaarlijks vinden duizenden ervaren verpleegkundigen hun werk fysiek en mentaal te zwaar geworden. Het vertrek van deze verpleegkundigen is een flinke aderlating voor de zorg. Hun kennis en ervaring gaat verloren, terwijl er tegenwoordig veel jonge en onervaren krachten in de zorg rondlopen. Reportage over de 43-jarige verpleegkundige Dini Klok, die is overgestapt naar Buurtzorg, een kleinschaliger initiatief voor thuiszorg in Hilversum. Bij Buurtzorg ligt de werkdruk minder hoog en is meer ruimte voor persoonlijk contact.  
  • De voor- en nadelen van bureaucratie
    (The School of Life, 5.49 minuten) 

12.5.2 Oude waarden, nieuwe betekenis? 

12.6 Kwaliteiten van sociale professionals 

12.6.1 Denken als noodzakelijke voorwaarde voor het handelen 

12.6.2 Sociale reflexiviteit: denken in contact

Om een deel van bovenstaand materiaal te kunnen openen heb je de gratis Adobe Reader nodig, die je hier kunt downloaden.