Hier vind je een Venn-diagram waarin wordt verbeeld hoe de drie functies van onderwijs elkaar kunnen overlappen. Hiermee kun je nagaan welke activiteiten op een basisschool een beroep op één of meerdere functies doen.

Onderwijs heeft volgens Gert Biesta drie functies: kwalificatie, socialisatie en subjectivering. Beschrijf deze drie functies in je eigen woorden met behulp van de voorbeelden hierna.

Veel abstracte zelfstandige naamwoorden zijn afgeleid van werkwoorden. Zo is kwalificatie afgeleid van kwalificeren, socialisatie van socialiseren en subjectivering van subjectiveren. Soms vind je in een woordenboek ‘synoniemen’ (we hebben dit woord tussen aanhalingstekens gezet omdat twee woorden bijna nooit 100 procent synoniem zijn), bijvoorbeeld:

• kwalificeren: 1) benoemen 2) bestempelen 3) bevelen 4) een naam geven 5) eigenschappen toekennen 6) heten 7) iets beschrijven 8) kenschetsen, karakteriseren 9) kwalificeren
• socialiseren: 1) sociaal zijn 2) vermaatschappelijken

Soms vind je in een woordenboek omschrijvingen, bijvoorbeeld:

• kwalificeren: toekenning van een eigenschap of titel; geschiktheid op grond van capaciteiten; rechtskundige omschrijving van een strafbaar feit, te vermelden in het vonnis
• socialiseren: het proces waarbij iemand, bewust en onbewust, de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van zijn groep krijgt aangeleerd. Het is een levenslang proces en een voorwaarde voor integratie
• subjectiveren: een sociologisch en filosofisch proces dat slaat op de constructie van bepaalde vormen van subjectiviteit of identiteit

Een woordenboek voor kinderen geeft vaak begrijpelijke omschrijvingen, bijvoorbeeld:

• kwalificeren: zorgen dat je er geschikt voor bent
• socialiseren: zich aanpassen aan de opvatting van de maatschappij
• subjectiveren: het vormen van je persoonlijkheid.

Geef met behulp van een Venn-diagram aan hoe jij de drie functies van onderwijs herkent in jouw dagelijkse praktijk op je (stage)school. Waar overlappen de functies elkaar? En op welke manieren komen de functies strikt gescheiden voor? In een Venn-diagram worden overlappende cirkels gebruikt om overeenkomsten, verschillen en relaties tussen categorieën duidelijk te maken.

• Teken drie grote cirkels. Zet in elke cirkel een letter van één van de drie functies: kwalificatie (K), socialisatie (So) en subjectivering (Su).
• Maak een lijstje met genummerde voorbeelden van de functies in jouw dagelijkse praktijk.
• Zet elk nummer op de juiste plek in het Venn-diagram.
• Wissel dit uit met anderen en bespreek jullie bevindingen. 

Literatuur

Biesta, G. (2012). Goed onderwijs en de cultuur van het meten. Ethiek, politiek en democratie. Den Haag: Boom Lemma.