Jeugdjournaal kijken als begin van een taalronde

We kijken in groep 7 samen naar het Jeugdjournaal. Een grote variëteit aan onderwerpen komt langs: mensen geven teveel euro’s uit en krijgen schulden; in Turkije komt een partij aan de macht met strengere ideeën; er is voor 8 miljoen aan kinderpostzegels verkocht; aardbevingen en hoe die ontstaan; waarden en normen, wat zijn dat eigenlijk; verschillende godsdiensten. Als ik zit te kijken bedenk ik steeds of een van die onderwerpen geschikt is om een kring over eigen ervaringen aan vast te knopen. Met soms een bochtje kan ik bij bijna alles iets verzinnen: Euro’s: een keer dat je je vergiste en iets te duurs kocht; Turkije: juffen en meesters, die strengere regels hebben dan andere Kinderpostzegels: mensen die ergens mee aan de deur komen bij jou Aardbevingen: spannende dingen in de natuur, die je weleens hebt meegemaakt Waarden en normen: welke dingen moet jij doen van je moeder/vader? Geloven: mensen die je kent die een geloof hebben: waar merk je dat aan? Wat doen ze? Ik probeer op te letten, waar de kinderen sterk op reageren tijdens het kijken. Dat is zo bij aardbevingen en normen en waarden. Dus ik ga uit die twee kiezen.

Alles waar kinderen in geinteresseerd zijn, kan je voor onderwijs benutten. Hoe geinteresseerder ze zijn, hoe sneller en beter ze zullen leren. En gelukkig vinden kinderen heel veel onderwerpen interessant en willen ze heel veel weten. De onderwerpen hoeven niet per se uit hun eigen ervaringswereld te komen, het is vaak juist: hoe vreemder een onderwerp, hoe spannender het wordt. Aardbevingen, ruimteschepen, het leven van een popster: daar willen ze alles wel over weten.

Als je met een taalronde bij zo'n onderwerp wilt aanhaken, schakel je bewust over van een kennisgerichte benadering naar een ervaringsgerichte benadering van dat onderwerp. Bij een kennisgerichte benadering gaat het om wat kinderen erover weten of gehoord hebben van anderen. Het doel is kennisverwerving en reproductie van die kennis in taal.
Bij een ervaringsgerichte benadering gaat het om je eigen relatie tot het onderwerp, wat je ermee hebt meegemaakt en wat je er zelf over denkt en voelt. Het doel is ontwikkeling van het vermogen om je eigen ervaringen en gedachten onder woorden te brengen.
De praktijkervaringen met taalrondes laten zien, dat het productief is om deze benaderingen niet teveel door elkaar te laten lopen. Als het je doel is, dat alle kinderen in een groep betrokken en actief vertellen en schrijven, werkt het goed om te focussen op hun persoonlijke associaties en op de dingen die ze zelf hebben waargenomen. Niemand hoeft dan het gevoel te krijgen, dat hij of zij niet genoeg van iets weet, of dat het gaat om wat de juf wil horen.

Journaals en nieuwsmedia hebben kennisoverdracht als doel. Ze informeren over wat ergens gebeurd is en hoe verschijnselen in elkaar steken. In een taalronde na een Jeugdjournaalaflevering of na het lezen van een nieuwsbericht, kan je zoeken naar aansluitingen bij de ervaringen van de kinderen. Hoe breder herkenbaar zo'n aansluiting is, hoe beter. Niet veel kinderen hebben zelf een aardbeving meegemaakt - iets spannends in de natuur maakt daarentegen iedereen weleens mee. Als je vaker werkt met taalrondes, kan je steeds beter worden in het vinden van zulke algemeen herkenbare onderwerpen. Een taalronde over ervaringen kan een mooie start zijn voor het behandelen van allerlei zaakvakonderwerpen.